Trabzonspor’un İrlandalı kardeşi Drogheda United’ın ay-yıldızlı arması, yıllardır anlatılan Osmanlı hikâyesinden çok daha eski. İşin içine Drogheda’nın üç hilalli eski mührü ve Pontos Krallığı’nın ay-yıldızı da girince ortaya oldukça ironik bir tarih çıkıyor.
Tamer Çilingir
Trabzonspor, geçtiğimiz günlerde İrlanda’nın Drogheda United takımıyla Trabzon’da bir dostluk maçı oynadı. İki kulüp 2010’dan beri resmen kardeş kulüp.
Peki Karadeniz’in Trabzon’u ile İrlanda’nın Drogheda kentini birbirine ne yaklaştırdı?
Drogheda United yöneticisi Conor Hoey’in Eylül 2026’da kulübün resmi sitesine anlattığı hikâye oldukça sade: Taraftarlar yaklaşık 20 yıl önce internet üzerinden birbirlerini keşfettiler. İki kulübün renkleri aynıydı; bordo ve mavi. Amblemlerinde de dikkat çekici benzerlikler vardı. Drogheda 2008–2009 yıllarında ciddi mali sıkıntıya düştüğünde Trabzonspor taraftarları İrlanda’ya destek için para dahi gönderdiler. Hoey, zarflardan çıkan nakit paraları bugün hâlâ unutmadıklarını söylüyor.
Böyle başlayan taraftar dayanışması zamanla kardeş kulüp ilişkisine dönüştü.
Fakat Türkiye’de bu ilişkinin etrafında başka bir tarih anlatısı da gelişti. Trabzonspor’un resmi sitesinde bugün dahi Drogheda ile dostluk, iki kulübün armalarının benzerliğinin yanı sıra Osmanlı İmparatorluğu’nun 1847 Büyük İrlanda Kıtlığı sırasında yaptığı yardımla ilişkilendiriliyor.
Sorun şu ki Drogheda’nın ay-yıldızı 1847’den önce de vardı.
4 Mayıs 1833 tarihli Dublin Penny Journal, Drogheda kent armasını ayrıntılı biçimde tarif ediyor ve tepelikte açıkça hilal ve yıldız bulunduğunu kaydediyor. Üstelik yazı, bu sembolü Kral John dönemine ve onun İrlanda’da bastırılan paralarına bağlıyor. Yani Osmanlı yardımından en az 14 yıl önce Drogheda’nın ay-yıldızı yazılı bir tarihsel kaynakta karşımızda.
Dolayısıyla “Osmanlı yardım etti, Drogheda da teşekkür olarak ay-yıldızı armasına koydu” biçimindeki popüler anlatı kronolojik olarak mümkün görünmüyor.
Ama hikâye burada bitmiyor.
Heraldik literatürde Drogheda’nın bir “small seal”, yani küçük mühründen de söz ediliyor. A. C. Fox-Davies’in The Book of Public Arms adlı eserinde, Bernard Burke’ün General Armory kaydına dayanılarak bu mühür üç hilal ve bu hilallerden çıkan üç yıldız şeklinde tarif ediliyor. Mührün hangi tarihten kaldığını henüz kesin olarak saptayamadığımız için bundan daha ileri bir sonuç çıkarmak doğru olmaz. Fakat kayıt ortada: Drogheda heraldik geleneğinde yalnızca bir ay-yıldız değil, üç hilalli bir motif de bulunuyor.
Burada Türkiye açısından tarihsel ironi daha da büyüyor.
Çünkü Türkiye’de “Üç Hilal” bugün Milliyetçi Hareket Partisi ile özdeşleşmiş durumda. MHP’nin kendi resmi tarihçesine göre parti, 8–9 Şubat 1969 Adana Kongresi’nde bugünkü adını aldı; eski terazi amblemi değiştirilerek Üç Hilal benimsendi.
Elbette Drogheda’nın üç hilali ile MHP arasında herhangi bir tarihsel bağlantı olduğunu söylemiyorum. Tam tersine bu örnek, bugün belirli ulusal veya siyasi kimliklerle özdeşleştirilen sembollerin geçmişinin çok daha karmaşık olduğunu gösteriyor.
Sonra dönüp Trabzon’a bakıyoruz.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Trabzon tarihçesine göre kent MÖ 280’de Pontos Devleti’nin sınırları içine girdi.
Pontos krallarının sikkelerinde ise ay-yıldız çok iyi bilinen bir motif. Özellikle Mithradates VI’nın sikkelerinde hilal ve çok ışınlı yıldız açık biçimde görülüyor. Numismatik literatür, bu motifin Mithradates hanedanının kraliyet sikkelerinde Mithradates III döneminden itibaren kullanıldığını belirtiyor. B. C. McGing de yıldız ve hilali Mithradates ailesinin hanedan alameti veya Pontos ülkesinin simgesi olabilecek kadar güçlü bir kraliyet sembolü olarak değerlendiriyor.
:
Trabzonspor ile Drogheda’yı önce aynı renkler ve benzer semboller yakınlaştırıyor.
Drogheda’nın ay-yıldızının Osmanlı yardımından daha eski olduğu ortaya çıkıyor.
Drogheda’nın heraldik kayıtlarında üç hilal karşımıza çıkıyor.
Ve hikâyenin öteki ucundaki Trabzon’un antik tarihinde, yaklaşık iki bin yıl önce ay-yıldızı kraliyet sikkelerinde kullanan Pontos var.
Sonra insan ister istemez aynı cümleyi söylüyor:
Trabzon’da hangi taşı kaldırsak altından Pontos çıkıyor!
Kaynaklar
Drogheda United FC, Conor Hoey, Drogheda & Trabzonspor Connection, 24 Eylül 2026.
Trabzonspor Kulübü, Kardeş Kulüpler – Drogheda United F.C.
Dublin Penny Journal, “On the Common Seals and Devices of the various Municipal Bodies of Ireland”, 4 Mayıs 1833, Vol. 1, No. 45.
A. C. Fox-Davies, The Book of Public Arms; Drogheda maddesi, Bernard Burke, General Armory kaydı.
Milliyetçi Hareket Partisi resmi tarihçesi, 8–9 Şubat 1969 Adana Kongresi.
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Trabzon İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Trabzon Tarihçesi.
B. C. McGing, The Foreign Policy of Mithridates VI Eupator, King of Pontus, Brill, 1986.