Tolga Güney
Pontoslu yazar ve sosyolog Mihalis Haralambidis, Yunanistan’ın Glifada şehrinde yaşamını yitirdi. Siyaset ve Ekonomi Bilimleri okudu ve Sosyoloji alanında yüksek lisans yapan Haralambidis 1951’de Alexandroupoli şehrinde doğdu. Haralambidis, ilk olarak tıp eğitimi almak için İtalya’ya gitti. 1968’de devrimci mücadelenin yükselmesi üzerine Yunanistan’a dönen Haralambidis, darbe sonrası yaşanan ordu yönetimi tarafından soruşturmalara barış kaldı. 1973’te tekrar İtalya’ya giden Haralambidis, burada cuntaya karşı direniş hareketine ve Panhellenik-Tüm Yunanlar Kurtuluş Hareketi’ne (PAK) katıldı.
Andreas Papandreu tarafından 3 Eylül 1974’te sunulan PASOK’un kuruluş bildirgesini diğerleriyle birlikte kaleme alan Haralambidis Panhellenik Sosyalist Hareketi (PASOK) kuruluşunda yer alan yer aldı. 1980’li yıllarda PASOK’tan milletvekilliği de yapan Haralambidis, aynı zamanda Pontos soykırımının tanınması için büyük bir mücadele verdi. Kendisi de Pontoslu olan ve ailesi Trabzon’dan göçmek zorunda kalan Haralambidis’in çabaları sonucunda Yunanistan Parlamentosu 1994 yılında Pontos Soykırımını resmi olarak tanıdı. Yine 19 Mayıs, Pontus Soykırımı’nı Anma Günü olarak kabul edildi.
1988 yılında İkinci Dünya Pontus Kongresi’ne sunduğu takdim yazısında, Trakya kıyısında Romanya adı altında bir şehir kurulmasını ve Trakya adına Romanya adının eklenmesini, böylece bölgenin Trakya – Romanya olarak adlandırılmasını önermişti. 1997 yılında 204 milletvekili bu bölgenin kurulması için parlamentoya bir teklif sundu, ancak sonuç alınamadı. 1994 yılında Parlamento, 19 Mayıs’ın Pontus Soykırımını Anma Günü olarak tanınmasına ilişkin bir teklifi kabul etti.
Pontos mücadelesinin neferliğini yapan Haralambidis aynı zamanda tüm halkların kurtuluşu içinde mücadele etti. 1988 yılında Bekaa Vadisi’nde Abdullah Öcalan ile de görüşen Haralambidis, Kürt özgürlük mücadelesi içinde Avrupa ve Birleşmiş Milletler’de görüşmeler yürüttü. Uluslararası Halkların Hakları ve Kurtuluşu Birliği kurucu ve yöneticiliği de yapan Haralambidis, Uluslararası Af Örgütü ve birçok insan hakları örgütünde de görev aldı. Akdeniz Araştırmaları Vakfı’nda araştırmacı olarak görev yaptı.
Hayatının büyük bölümünü Pontos mücadelesine adayan Haralambidis, Pontos ile ilgili şu sözleri kurdu: “Yeni Doğu Sorunu’nda zafer halkların olacaktır. Şimdi 1920-22’de değiliz. Bazı tanınmış Avrupalılar o zamanlar Kürdistan’da olduğu gibi; Küçük Asya’daki hayali, sunii Türkçülüğü o zamanki gibi kurtaramazlar. Şehirler, demokrasi, filozoflar, sanatçılar, insanlık Anadolu’ya dönmelidir. Cicero, Yunanistan ve Küçük Asya’yı bir Hümanizm Bölgesi ve diğer Avrupa’yı bir barbarlık bölgesi olarak görüyordu.
Hümanizm doğduğu yere geri dönmelidir. Kurdun son ulumaları bizim elimizde. Küçük Asya, kurtların değil, kuşların yeridir. Pontus şarkıları, Trabzon’da, Pontus’ta, Pontus dağlarında ve denizinde kurtları değil, kuşları övüyor, azınlık kurtları geldikleri yere gidebilir veya kendilerini insanlaştırabilirler. Büyük bir düşünce ve söz insanının yazdığı şekliyle, “Onlar tarihin gördüğü en büyük barbarlardır.”
Haralambidis ayrıca Güncel Pontus Tartışması, Pontos Antik Bir Kimliğin Geri Dönüşü?. Yeni Doğu Sorunu Türk Sorunu ve Yunanistan ve Kürtler, Kaybolan Bir Halkın Tarihi isimli kitapları yazdı.